Giáo án mẫu (rút gọn)
Kế hoạch bài dạy: Định lí Pythagore
Môn Toán, lớp 8 · Thời lượng: 1 tiết (45 phút) · Mẫu 1 · Đầy đủ, khung Công văn 5512
I. Mục tiêu
- 1. Về kiến thức: Phát biểu và giải thích được định lí Pythagore; dùng định lí Pythagore đảo để nhận biết một tam giác vuông.
- 2. Về năng lực: Năng lực chung: tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác khi ghép hình theo nhóm. Năng lực toán học: tư duy và lập luận (giải thích định lí bằng cách ghép hình), mô hình hóa và giải quyết vấn đề (tính độ dài trong tình huống thực tế).
- 3. Về phẩm chất: Chăm chỉ khi đo, vẽ; trung thực khi báo cáo số đo; trách nhiệm khi làm việc nhóm.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
- Giáo viên: SGK, máy chiếu, bốn tam giác vuông bằng nhau cắt từ bìa, phiếu học tập số 1.
- Học sinh: SGK, thước thẳng, ê ke, bút chì, giấy kẻ ô vuông.
III. Tiến trình dạy học
Hoạt động 1: Mở đầu (5 phút)
- a) Mục tiêu:
- Tạo nhu cầu tìm cách tính một cạnh của tam giác vuông khi biết hai cạnh còn lại.
- b) Nội dung:
- Một chiếc thang dài 5 m dựng vào tường, chân thang cách chân tường 3 m. Đầu thang chạm tường ở độ cao bao nhiêu mét?
- c) Sản phẩm:
- Dự đoán của học sinh (đo trên hình vẽ theo tỉ lệ được khoảng 4 m).
- d) Tổ chức thực hiện:
- Chuyển giao nhiệm vụ: GV chiếu hình chiếc thang, nêu câu hỏi, yêu cầu mỗi học sinh ghi dự đoán.
- Thực hiện nhiệm vụ: HS vẽ hình theo tỉ lệ 1 cm ứng với 1 m trên giấy kẻ ô và đo.
- Báo cáo, thảo luận: Hai, ba HS nêu dự đoán và cách làm; cả lớp nhận xét độ chính xác của phép đo.
- Kết luận, nhận định: GV ghi nhận các dự đoán và nêu vấn đề: có cách tính đúng mà không cần đo hay không.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (18 phút)
- a) Mục tiêu:
- Phát hiện, phát biểu được định lí Pythagore và định lí đảo.
- b) Nội dung:
- Nhóm 4 HS vẽ tam giác vuông có hai cạnh góc vuông 3 cm và 4 cm, đo cạnh huyền, so sánh 3² + 4² với bình phương cạnh huyền. Sau đó ghép bốn tam giác vuông bằng bìa vào hình vuông cạnh a + b để giải thích.
- c) Sản phẩm:
- Cạnh huyền đo được 5 cm và 3² + 4² = 25 = 5². Định lí: trong tam giác ABC vuông tại A, BC² = AB² + AC². Định lí đảo: nếu BC² = AB² + AC² thì tam giác ABC vuông tại A.
- d) Tổ chức thực hiện:
- Chuyển giao nhiệm vụ: GV phát phiếu học tập số 1 và bộ tam giác bìa, giao nhiệm vụ đo, tính và ghép hình trong 8 phút.
- Thực hiện nhiệm vụ: HS đo, tính, ghép hình; GV quan sát, gợi ý nhóm còn lúng túng so sánh diện tích hai cách ghép.
- Báo cáo, thảo luận: Đại diện một nhóm trình bày kết quả đo và cách ghép hình; nhóm khác bổ sung.
- Kết luận, nhận định: GV chốt định lí Pythagore, định lí đảo và ghi bảng; nhận xét tinh thần hợp tác của các nhóm.
Hoạt động 3: Luyện tập (14 phút)
- a) Mục tiêu:
- Vận dụng định lí để tính độ dài cạnh và nhận biết tam giác vuông.
- b) Nội dung:
- Bài 1. Tam giác ABC vuông tại A có AB = 6 cm, AC = 8 cm. Tính BC. Bài 2. Tam giác có ba cạnh 5 cm, 12 cm, 13 cm có phải tam giác vuông không?
- c) Sản phẩm:
- Bài 1: BC² = 6² + 8² = 36 + 64 = 100, suy ra BC = 10 cm. Bài 2: 5² + 12² = 25 + 144 = 169 = 13², nên tam giác vuông, góc vuông đối diện cạnh 13 cm.
- d) Tổ chức thực hiện:
- Chuyển giao nhiệm vụ: GV chiếu hai bài tập, yêu cầu HS làm cá nhân rồi đổi bài cho bạn bên cạnh.
- Thực hiện nhiệm vụ: HS làm bài vào vở; hai HS lên bảng trình bày.
- Báo cáo, thảo luận: Cả lớp nhận xét bài trên bảng, chỉ ra lỗi hay gặp: quên lấy căn bậc hai, chọn sai cạnh huyền.
- Kết luận, nhận định: GV chốt cách trình bày, nhấn mạnh cạnh huyền là cạnh lớn nhất, đối diện góc vuông.
Hoạt động 4: Vận dụng (8 phút)
- a) Mục tiêu:
- Giải bài toán thực tế ở phần mở đầu bằng định lí Pythagore; phần vận dụng chính giao học sinh làm ngoài giờ học.
- b) Nội dung:
- Trên lớp: tính đúng độ cao đầu thang ở Hoạt động 1. Giao về nhà (phần chính của hoạt động): đo chiều dài, chiều rộng mặt bàn học và tính độ dài đường chéo, so với số đo bằng thước.
- c) Sản phẩm:
- Gọi độ cao là h: h² = 5² − 3² = 25 − 9 = 16, suy ra h = 4 m, khớp với dự đoán ban đầu. Bài về nhà ghi số đo và phép tính vào vở.
- d) Tổ chức thực hiện:
- Chuyển giao nhiệm vụ: GV yêu cầu HS quay lại bài toán chiếc thang và giải bằng định lí vừa học.
- Thực hiện nhiệm vụ: HS giải cá nhân trong 3 phút.
- Báo cáo, thảo luận: Một HS trình bày; lớp so sánh với dự đoán ở đầu tiết.
- Kết luận, nhận định: GV nhận xét, giao bài về nhà và hướng dẫn chuẩn bị tiết sau.
Bản rút gọn để thầy cô xem cấu trúc. Giáo án do AI soạn từ SGK, tài liệu thầy cô đưa vào sẽ chi tiết hơn, có thêm phiếu học tập, câu hỏi gợi mở và dự kiến câu trả lời của học sinh.
